Reablement mag dan als term nog niet overal zijn ingeburgerd, het principe wordt al veel breder omarmd. Zo heet het bij de Brabantse zorgorganisatie Avoord ‘anders zorgen’. Het is niet iets van de laatste tijd, zeggen ergotherapeute Anisa van Meer-Michielsen en kwaliteitsverpleegkundige Karin Braspenning. De eerste ervaringen met reablement zijn al in 2021 opgedaan. Lang genoeg om te kunnen concluderen wat het succes van anders zorgen bepaalt bij een Avoord-medewerker. ‘Dat is met name de mindset. Hoe doen we het, waarom doen we het zo en kan het ook anders?’

Ook bij Avoord moet reablement bijdragen aan meer eigen regie voor de cliënt, intramuraal of thuiswonend. En meer eigen regie hoeft niet te betekenen dat iemand per se meer zelf gaat doen, maakt een anekdote tijdens het gesprek duidelijk. Anisa, ergotherapeute bij Avoord: ‘Ik was vanmorgen om half elf nog even op een van onze locaties. Drie van de bewoners lagen nog in bed. In het verleden moest iedere bewoner op een bepaalde tijd het bed uit. En nu is het: wilt u nog blijven liggen? Oh, prima!’

Met 1200 medewerkers, 1000 cliënten en 600 vrijwilligers is Avoord een van de grotere zorginstellingen in Brabant. De zeven vestigingen zijn te vinden in Etten-Leur, Rijsbergen en Zundert. ‘Toekomstbestendige zorg’ – waar reablement onderdeel van is – staat er al langer hoog op de bestuursagenda. Avoord is niet bang om daarvoor hulpmiddelen of technologische innovaties toe te passen. Van de toepassing van medicijndispensers tot en met bedsensoren, die registreren wanneer een cliënt uit bed stapt of valt.

Starten met robot SARA
Karin, kwaliteitsverpleegkundige en active ageing professional (intramuraal): ‘We hebben ook goede ervaringen opgedaan met een robotje bij een cliënt die zijn besef van tijd kwijt was. Die robot vertelde dan dat het tijd werd om naar de huiskamer te gaan. We gaan binnenkort starten met de robot SARA, om die voor welzijnstaken in te zetten. Cliënten met dementie ervaren vaak onrust die je hiermee kunt wegnemen.’ Anisa: ‘Beeldbellen met cliënten doen we ook. Bijvoorbeeld om te controleren of een cliënt wel de medicijnen heeft ingenomen. De cliënt kan het vaak nog zelfstandig, en op die manier is er toch controle als dat nodig is.’

Werken met de Schijf van Vijf
Niet alleen met hulpmiddelen en technologische innovaties wil Avoord cliënten meer eigen regie geven. Karin volgde de training active ageing, om met name mensen met dementie lichamelijk en cognitief te activeren. Medewerkers werken conform de ‘Schijf van Vijf’, waarin cliënten in vijf stappen worden meegenomen naar een passende aanpak – met als laatste stap de inzet van een zorgprofessional.

Hameren op de mindset
‘Verandering is sowieso een issue’, constateert Karin. ‘Daarom hameren we continu op de mindset van medewerkers met die Schijf van Vijf: wat kunnen we onze bewoners laten doen wat ze nu nog niet doen? Dat gaat om heel alledaagse dingen. De gordijnen opendoen, het bed opmaken, scheren en wassen. Dat werd allemaal gewoon voor de cliënten gedaan, als een soort service: u komt hier wonen en zo gaat het. In de nieuwe mindset is dat niet meer. Het is nu: we zijn er om u te helpen in de laatste schakel van de Schijf van Vijf.’

Het gesprek aangaan
Anisa: ‘Dat betekent ook dat je daarover het gesprek moet aangaan met de cliënt, de medewerkers, de familie en de mantelzorgers. Wat is nou voor die cliënt belangrijk in het leven om zelf te kunnen doen? Iemand wil misschien graag nog zelfstandig een ommetje maken. Ja, dat levert valrisico op. Stem dan op voorhand met iedereen af hoe dit zo veilig mogelijk kan worden gedaan. En bespreek ook de keuzes die je maakt om het risico te kunnen accepteren.’

Niet insteken op personeelstekort
En, zegt Karin, ‘het is ook zoeken naar de juiste balans in de boodschap’. ‘Heel zichtbaar is het personeelstekort. Maar waar we niet op willen insteken, is dat deze mindset de oplossing is. We willen benadrukken hoe mooi het voor de bewoner is om in het laatste traject van het leven zelf nog iets te doen. Dat is een essentieel verschil. Iets zelf nog doen – of leren doen – vinden bewoners heel fijn. Juist die meerwaarde voor bewoners moeten we ook goed overbrengen op familieleden. In hoe we dat soort gesprekken het beste kunnen voeren, nemen we het team uitgebreid mee.’

Nieuwe lichting zorgmedewerkers
De nieuwe manier van zorgen betekent dat zorgmedewerkers anders moeten gaan werken. Anisa: ‘In die hele transitie waar de ouderenzorg in zit, merk je dat medewerkers zeggen: dit trek ik niet, zo kan ik niet werken. Die verlaten dan het nest. Ik zie wel dat de nieuwe lichting zorgmedewerkers het gedachtegoed meekrijgt tijdens hun opleiding en hier juist de mooie ontwikkeling voor de cliënten in ziet.’

Aansluiting bij Reable Nederland
Sinds kort heeft Avoord zich aangesloten bij de vereniging Reable Nederland. Anisa: ‘We sluiten ons aan omdat we anders zijn gaan denken, van het medische model naar het welzijnsmodel. Wat de vereniging doet, loopt daar parallel aan. Het past helemaal in de visie die het bestuur heeft met Avoord: zelf doen, samen doen en mee blijven doen, om iedere cliënt het gevoel te geven dat hij of zij er nog toe doet en dat hij of zij gezien wordt. Welzijn is het allerbelangrijkst.’ De eerste inspiratiesessies bij Avoord met Rudi Westendorp en Ronald Simons van Reable Nederland zijn inmiddels gestart.