Veelgestelde vragen

Meer over werken volgens het gedachtegoed

Hoe pak je het aan?

Het is begrijpelijk als je allerlei vragen hebt over wat het reablement-gedachtegoed nu betekent voor je werk. Hieronder vind je antwoorden op de veelgestelde vragen. Mis je iets? Stel je eigen vraag via info@reablenederland.nl.

Begin daar waar de energie is en bij nieuwe hulpvragers. Ga aan de slag met collega’s die enthousiast reageren op het reablement-gedachtegoed. Dat is vaak makkelijker dan de hulpverlening aanpassen bij een hulpvrager die al gewend is aan jouw manier van werken. Start je eerste contactmoment met een open vraag: “Wat maakt voor jou een goede dag?” Luister naar het antwoord. Sluit daarop aan in plaats van jouw programma af te werken. De hulpvrager heeft de regie, jij ondersteunt waar mogelijk. Belangrijk hierbij is om te onthouden dat de hulpvrager geen hulp kan afdwingen en jij geen hulp kunt opleggen.

Daarbij hoef je niet alles tegelijk te veranderen. Oefen met de drie uitgangspunten: neem niet over wat mensen zelf kunnen, help mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen en zoek samen een oplossing voor dat wat overblijft. Elke kleine stap helpt mensen meer meester te zijn van hun eigen leven.

 

 

Als hulpverlener sluit je aan bij wat de hulpvrager aangeeft nodig te hebben. Het betekent: echt openstaan voor wie iemand is, hoe iemand leeft en wil leven. Het begint met het bewustzijn dat de zorg zoals je die gewend bent te geven niet altijd is wat mensen willen. Vanuit de zorg doen we veel vanuit een bepaalde routine, omdat we zo georganiseerd zijn en het zo gewend zijn. Reablement is werken met een andere routine, namelijk eerst het gesprek voeren over wat iemand wil en wat je daarbij kunt betekenen. (zie gedragsregel 1: ga uit van de persoonlijke situatie van de hulpvrager).

 

In de zorg hebben we soms, met de beste bedoeling en kennis, te snel een oordeel over wat wel en niet goed voor iemand is. Als mensen keuzes maken die in jouw ogen ‘verkeerd’ zijn, doe je dat op basis van jouw normen, waarden, overtuigingen en prioriteiten. Maar iemand anders kan andere normen, waarden, overtuigingen en prioriteiten hebben. Respecteer dat.

Neem de hulpvrager serieus als mens die ook een eigen verantwoordelijkheid draagt. Neem de hulpvraag serieus. Zit er een vraag achter de vraag? Luister naar wat iemand wil. Als iemand een bepaalde wens heeft, probeer toch mee te denken: hoe kan dit wél, wat is er wel mogelijk? (zie gedragsregel 2: kijk door de ogen van de hulpvrager).

Natuurlijk wil je met de beste bedoelingen het voor de ander zo het gemakkelijk en comfortabel mogelijk maken. Toch sluipt er gemakkelijk in dat je handelt volgens je eigen idee van wat goed, gemakkelijk en comfortabel is. Reablement is echter de ander laten aangeven wat die wil en dat respecteren. (zie gedragsregel 3: zorg kan niet aan de hulpvrager worden opgelegd).

Reablement betekent niet dat mensen maar alles kunnen vragen. Soms doen mensen een beroep op zorg en hulp en gaan daarmee over grenzen van wat er in het collectief kan.

Vermijd een waardeoordeel over de hulpvraag (bv. ’onredelijk’), maar leg uit met welke beperkingen voor iedereen gelden. Zeg niet zomaar nee, doe dat weloverwogen in gesprek met de hulpvrager. Vraag eventueel ook hulp aan collega’s: hoe zouden zij dit aanpakken? Geef daarna een duidelijke grens aan, licht toe waarom daar de grens ligt en geef aan wat er wel kan. (zie gedragsregel 4: de hulpvrager kan zorg niet afdwingen).

Dan is dat wat iemand wil. Natuurlijk kun je dat checken door vragen te stellen ‘Begrijp ik goed dat je…’ Je kunt ook iemand wijzen op het gevolg, namelijk dat je nu niets voor de ander gaat doen. Ook is het goed om de deur open te houden voor als iemand op een later moment toch een hulpvraag aan je heeft.

Het goede gesprek voeren, echt luisteren, geduldig blijven, alert blijven op je eigen aannames en ze opzijzetten. Dus ook: zorgen dat je de tijd hebt. Is het gesprek nog niet afgerond, geef aan dat je erop terugkomt, maak er tijd voor, geef aan je team aan dat het gesprek nog een vervolg moet krijgen en dat daar tijd voor nodig is.

Wat geeft iemand zelf aan, dát is belangrijk bij reablement. De hulpvrager heeft de regie (zie gedragsregel 5: de hulpvrager heeft de regie).

Hulpverlenen begint al met naar iemand luisteren en begrip tonen voor wat iemand wil.

Als duidelijk is wat iemand wil, overweeg en bespreek je wat realistisch is. Het gaat om wat iemand nog wel kan. Voorkom dat je denkt: dat kan niet. Soms zit hoe we hulpverlening organiseren en bieden in de weg. De kernvraag is: op welke manier is dit toch te realiseren, ondanks beperkingen. Welke mensen uit de omgeving van de hulpvrager zou je erbij kunnen betrekken? Met welke collega zou je even kunnen sparren over de hulpvraag? Blijf in mogelijkheden denken. Wat kun je mogelijk maken voor en met iemand en diens omgeving?

Een goed gesprek kost tijd, maar kan besparen op de lange termijn, omdat je aansluit bij wat iemand nog wil en (zelf) kan. Een gesprek van vijf minuten kan weken van onduidelijkheid voorkomen. Mensen die meedenken over hun hulpverlening hebben vaak minder hulp nodig.

Begin klein. Je hoeft niet alles in één keer op te lossen als er een grote hulpvraag is. Stel één goede vraag per bezoek. “Hoe gaat het vandaag?” en luister naar het antwoord. Dat kost geen extra tijd, maar geeft wel waardevolle informatie. Zo bouw je stap voor stap een relatie op waarin mensen zich gehoord voelen en meester van hun leven blijven.

Jazeker! Er zijn vaak nog mogelijkheden die we over het hoofd zien.  Het vraagt wel andere gesprekstechnieken.  Stel eenvoudige vragen en geef de tijd om te antwoorden. Kijk goed naar non-verbale signalen.

Ga uit van wat iemand op dat moment nog wil en kan. Help mensen met dementie herwinnen wat ze kwijt zijn door geduldig te oefenen.  Neem niet automatisch over. Een vrouw die haar thee zelf wil inschenken, kan dat misschien nog wel met jouw begeleiding. Zo behoudt ze gevoel van eigenwaarde en controle.

“Ik was gewend om de handen uit de mouwen te steken en direct aan de slag te gaan. Nu probeer ik eerst goed te observeren en de situatie in te schatten door open vragen te stellen en vooral goed te luisteren.”

Deborah den Bleker, Wijkverpleegkundige bij de Wulverhorst

Ga aan de slag binnen jouw organisatie

Reable Nederland helpt organisaties om te werken volgens het gedachtegoed. Dit vraagt om een verandering van iedereen in de organisatie. We beginnen altijd met een gesprek waarin we samen kijken waar jullie staan. Daarna maken we een plan dat bij jouw organisatie past. We werken volgens dezelfde principes die we uitdragen: wat je zelf kunt doe je zelf, wat je niet kunt leren wij je, waar nodig bieden we tijdelijke ondersteuning. Zo blijf je als organisatie zelf de regie houden over je veranderingsproces. We hebben verschillende mogelijkheden voor inspiratie, training en begeleiding met de bedoeling dat het reablement-gedachtegoed in het DNA van je organisatie komt.

Verhalen

  • 18 februari 2026

    Stichting TON congres – 10 mei

    Op 10 mei organiseert Stichting TON in Lelystad het congres Verenig het Veld: samenwerken binnen de traumageriatrie. Rudi Westendorp spreekt over reablement en de rol van professionele zorg bij het behouden van regie door ouderen. Reable Nederland-lid Zorgpension verzorgt een break-outsessie over reablement in de verpleging, verzorging en thuiszorg én het ziekenhuis.

  • 18 februari 2026

    VWS-congres ‘Samen voor Gezondheid, Zorg en Welzijn’ – 16 maart

    Op 16 maart 2026 organiseert VWS in NBC Congrescentrum Nieuwegein het congres Samen voor Gezondheid, Zorg en Welzijn — een dag rond thema's uit het AZWA, IZA en GALA. Rudi Westendorp, inhoudelijk directeur van Vereniging Reable Nederland, verzorgt de keynote Reablement: een wenkend perspectief over hoe hulpverleners en organisaties buiten de gebaande paden kunnen treden.

  • 16 februari 2026

    Themabijeenkomst 26 maart

    Hoe blijven mensen met dementie meester van hun eigen leven? Deze vraag staat centraal in de themabijeenkomst in samenwerking met de sociale benadering.