Intensieve begeleiding: goud voor ouderen

‘Mevrouw was net in Zoetermeer komen wonen om dichterbij haar kinderen te zijn en had veel meegemaakt: haar partner was na een kort ziekbed overleden, daarna de verhuizing en toen kreeg ze een hartinfarct’, vertelt Bianca Driessens. ‘Na haar operatie verbleef ze voor revalidatie bij Zorgpension. Wij werden ingeschakeld om te zorgen dat mevrouw weer goed thuis kon wonen.’ De vrouw voelde zich echter onzeker in haar nieuwe woonplaats. ‘Daarom zijn we eerst gaan oefenen om naar het revalidatiecentrum te gaan, met de bus, daar voelde ze zich prettig bij.

Ik ben meegegaan totdat zij het zelf weer durfde.’ Ook maakte Bianca mevrouw wegwijs in Zoetermeer. ‘Ze vertelde dat ze bridgen leuk vond, dus ik heb haar in contact gebracht met een bridgeclub waar ze zich bij aansloot. Toen ik zag dat deze mevrouw graag truien breit, wees ik haar op een breiclub, vlakbij bij haar in de bibliotheek. Daar bleek ook een rouwverwerkingsgroep actief te zijn waar ze bij ging.

In drie maanden tijd kwam ze gewoon weer sterk en zelfstandig in haar leven te staan. Na de revalidatie pakte ze de fiets voor alles, was bezig met haar hobby’s en leerde nieuwe mensen kennen. Ze is een heel blij mens.’ Bianca Driessens voegt eraan toe: ‘Door naar buiten te gaan en daar te oefenen wat er nodig is met individuele cliënten maken we hun wereld groter. Ze komen in hun eigen kracht te staan en dat is geweldig om mee te mogen ervaren.’

Samen werken aan haalbare doelen

In de intake stellen de cliënt en de begeleider samen drie concrete, praktische doelen vast waar ze aan gaan werken. ‘Bijvoorbeeld weer zelf boodschappen doen, naar een hobbyclub gaan of zelf een maaltijd kunnen bereiden, iets waarmee de cliënt een stukje zelfredzaamheid herwint’, vertelt Jonatham Pereira.‘Het zijn eenvoudige, concrete doelen, maar het zorgt voor een sneeuwbaleffect. We zien bij onze eerste cliënten dat ze nu al twee jaar zelfstandiger kunnen blijven.’

Bianca Driessens vult aan: ‘Je voelt en ziet in het gesprek meteen of iemand intrinsiek gemotiveerd is. Soms kan iemand twee doelen noemen, maar dan komt er gaandeweg wel een derde doel bij.’ Ze vertelt dat het werkt als de doelen echt uit de persoon zelf komen. ‘Het is niet: wat ga ik voor u oplossen, maar wat wilt ú graag?’

Door de concrete doelen heeft het traject ook een duidelijk begin en einde, licht Jonatham Pereira toe. ‘We merkten dat een einddatum helpt om iets meer urgentie te creëren om het einddoel te halen. En niet alles lukt. Als we na acht weken merken dat een doel toch niet haalbaar is, gaan we kijken hoe iets wél kan.’

Ook bij achteruitgang blijven doen wat er kan

Bianca Driessens vertelt: ‘Ik begeleidde een meneer, heel gemotiveerd, en we waren een paar weken fantastisch op weg, maar er gebeurde iets met zijn gezondheid waardoor werken aan de doelen onmogelijk werd. Het kan natuurlijk tegenzitten. Toch zag ik dat zijn gedrag was veranderd. Nog steeds wilde hij op de goede dagen zoveel mogelijk zelf doen. Als ik na het koken voorstelde om de afwas voor hem te doen, zei hij dan: nee, vandaag gaat het goed, ik doe het zelf en ruim zelf op. Dat vind ik mooi. Mensen blijven de motivatie houden om er het beste van te maken en bij achteruitgang in elk geval waar mogelijk nog wel regie te behouden.’

Mogelijkheden voor mensen met dementie

Wat uit de pilot naar voren kwam, is dat reablement ook werkt bij mensen met dementie. ‘Denk aan dagelijkse dingen zoals een afstandsbediening gebruiken of zelfstandig telefoneren. Het is uitdagend, je zet kleine stapjes, maar het kan’, zegt Jonatham Pereira. Bianca Driessens geeft een voorbeeld. ‘Een dame van 72 jaar met de diagnose dementie wil dolgraag in haar eigen huis blijven wonen. Een zorginstelling noemt ze “een prachtige gevangenis”. Met haar werk ik eraan om zo actief mogelijk vaardigheden te behouden. ‘We maken bijvoorbeeld samen een briefje voor de boodschappen en gaan samen naar het winkelcentrum. We maken samen op de computer een afspraak voor bloed prikken, vlakbij een prikpost in de wijk, zodat ze er zelf naartoe kan. Met de juiste begeleiding kan iemand nog veel zelf.’

Geen zorg- maar een hulpvraag

Vaak stellen mensen de vraag om hulp uit tot het echt niet meer gaat en komen dan bij de huisarts. Jonatham Pereira heeft dan ook veel gesproken met praktijkondersteuners (POH) in huisartsenpraktijken. ‘Daar heb ik vaak verteld wat we doen, wat reablement is en hoe we mensen met een hulpvraag kunnen ondersteunen. Het gaat niet om een zorgvraag, maar vaak om basale hulpvragen die een huisarts niet kan oplossen.’

Een paar uur begeleiding in de week betekent al een effectieve verandering voor ouderen. Jonatham Pereira verwacht dan ook dat in toekomst meer gaat gebeuren op het gebied van informele zorg in de wijk. ‘Het mes snijdt aan twee kanten. Aan de ene kant merk je dat ouderen dit ook echt willen. Nieuwe ouderen zijn vitaler, autonomie en zelfredzaamheid in de eigen omgeving zijn belangrijk voor ze. Door iemand te helpen weer zelfredzaam te worden, stel je het jaren uit voordat iemand echt zorg nodig heeft. Zo kunnen we aan de andere kant de professionele zorg blijven inzetten voor mensen die het echt nodig hebben.’

Goud

‘Het beeld is soms: het gaat allemaal niet meer. In sommige situaties willen de familieleden dat vader of moeder moet worden opgenomen, want dat is veilig, maar 100% veiligheid bestaat niet’, zegt Bianca Driessens. ‘Als het thuis niet haalbaar of niet veilig is, signaleren we dat. Er zijn grenzen, maar veel praktische zaken kunnen we oplossen. Daar hebben we veel ervaring mee. Soms is het eerst een rommelboel. Als mensen het niet meer aankunnen en te lang aanmodderen, versloft de persoonlijke verzorging en het huishouden. Mensen hebben geen schone kleren omdat ze niet meer weten hoe de wasmachine werkt. Ze lopen achter met administratie. Dat is triest, maar daar schrik ik niet meer van. Vaak als we een of twee keer zijn geweest, hebben we de boel weer redelijk op orde en hebben mensen weer het vertrouwen dat het goed komt. Dan ga je samen kijken wat er nodig is en structuur aanbrengen. We stimuleren mensen, helpen ze vaardigheden te behouden of terug te krijgen. Met onze begeleiding kunnen mensen vaak nog veel oppakken, zodat hun wens in vervulling gaat om in hun eigen leefomgeving te blijven wonen. Ik vind dat goud.’